1 DZ
Historia

KRÓTKI RYS HISTORYCZNY 1 DYWIZJI ZMECHANIZOWANEJ

 

1 Dywizja Zmechanizowana w dziejach oręża polskiego jest jednym z najstarszych związków taktycznych. Jej dzieje otwiera Dywizja Wielkopolska utworzona w 1775 roku i niemal w tym samym czasie utworzona 1 Dywizja w wojsku Wielkiego Księstwa Litewskiego. Dywizje te istniały do 1794 roku, to znaczy do czasu istnienia niepodległego Państwa Polskiego, jako Królestwa dwóch narodów (Polaków i Litwinów).

1 Dywizja odrodziła się w Księstwie Warszawskim (1807 – 1813), a następnie w 1816 roku jako część składowa wojsku Królestwa Polskiego. Brała udział w Powstaniu Listopadowym (1830 – 1831) walcząc przeciwko zaborcy rosyjskiemu. Po klęsce powstania i likwidacji regularnego Wojska Polskiego 1 Dywizję przywrócono do życia dopiero po 83 latach, w 1914 roku jako 1 Brygada Legionów (1914 – 1917).

W okresie międzywojennym 1 Brygada Legionów przeformowano 1 Dywizja Piechoty Legionów. Brała ona udział w wojnie polsko – bolszewickiej 1919 – 1920 r. Natomiast w 1939 roku 1 Dywizja Piechoty Legionów uczestniczyła w wojnie obronnej i po klęsce wrześniowej przekształciła się w 1 Dywizję Piechoty Legionów Armii Krajowej (Okręg Wilno).

Podczas II Wojny Światowej we Francji utworzono 1 Dywizję Grenadierów, która walczyła we Francji w 1940 roku.

W 1943 roku na terytorium Związku Radzieckiego sformowano 1 Dywizję Piechoty im. Tadeusza Kościuszki, która rozpoczęła swój szlak bojowy bitwą pod Lenino (12 października 1943 roku), a zakończyła w Berlinie 8 maja 1945 roku.

Po II Wojnie Światowej Dywizja stacjonowała w rejonie Warszawy. W 1955 roku została przemianowana na 1 Warszawską Dywizję Zmechanizowaną.

Wojska dywizji z numerem 1 uczestniczyły w najsławniejszych bitwach toczonych przez Polaków między innymi:

·           1792 rok – pod Zieleńcami – na pamiątkę zwycięskiej bitwy z Rosjanami ostatni Król Polski August Poniatowski ustanowił najwyższe odznaczenie wojskowe „Order Virtuti Military”;

·           1794 rok – pod Racławicami;

·           1799 rok – pod Trebbią (przeciwko Austrii i Rosji carskiej);

·           1812 rok – pod Borodiną;

·           1813 rok – pod Lipskiem;

·           1831 rok – pod Warszawą;

·           1919 rok – pod Wilnem (przeciwko Armii Czerwonej);

·           1920 rok – pod Radzyminem;

·           1939 rok – pod Lagarde;

·           1943 rok – pod Lenino;

·           1945 rok – udział w szturmie Berlina.