1 DZ
Patron

 

TADEUSZ KOŚCIUSZKO

 (1746 - 1817)
 
Andrzej Tadeusz Bonawentura Kościuszko, syn Ludwika i Tekli z Ratomskich, urodził się 4 lutego 1746 r. w Mereczowszczyźnie pod Kosowem na Polesiu. W latach 1755 - 1760 uczęszczał do szkoły pijarów przy Kolegium Lubieszowskim.Po śmierci ojca /1758 r./ przebywał w domu przy matce, uzupełniając naukę u Piotra Estki. 18 grudnia 1765 r. został przyjęty do Szkoły Rycerskiej w Warszawie, w rok później otrzymał patent oficerski na rangę chorążego i został zaliczony w poczet kadry oficerskiej Korpusu Kadetów w charakterze instruktora podbrygadiera. Dalszą naukę kontynuował jako słuchacz nadzwyczajny w Szkole Rycerskiej Ěcole de Gěnie, nazywaną też Szkołą Inżynieryjną Korpusu Kadetów. Po trzech latach nauki i pomyślnym zaliczeniu egzaminów Kościuszko awansował do stopnia kapitana.
W 1769 r. wyjechał na studia do Francji. Jako słuchacz uczęszczał do Akademii Malarstwa i Rzeźby w Paryżu, tu uczył się rysunku. Pobyt w Akademii traktował jako pomoc w wykształceniu wojskowym. W Paryżu ukończył także 2-letni kurs Wyższej Szkoły Inżynieryjnej.
W połowie 1774 r. wrócił do kraju. Mimo wyższego wojskowo-technicznego wykształcenia nie mógł wstąpić w szeregi wojska polskiego, gdyż było ono bardzo nieliczne. Po krótkim pobycie w Polsce wyjechał do Francji. Na wieść o wojnie Stanów Zjednoczonych o niepodległość udał się za ocean. Pierwszym zadaniem, jakie powierzono Kościuszce, było zaplanowanie budowy umocnień Filadelfii, wywiązał się z niego znakomicie. Wkrótce otrzymał nominację na pułkownika inżyniera. Znacznie przyczynił się do zwycięskiej bitwy pod Saratogą  17 października 1777 r.
W 1781 r. dwukrotnie uratował armię gen. N. Greena, organizując jej zabezpieczenie inżynieryjne /np. przeprawę przez rzeki Yadkin i Dan/. Organizował roboty inżynieryjne przy blokadzie Charlestown /1781 - 1782/, uczestniczył także w oblężeniu Ninety Six.
Działalność Kościuszki jako wybitnego inżyniera wojskowego, którego zdolności i wiedza w dziedzinie fortyfikacji osiągnęła swój punkt kulminacyjny przy budowie twierdzy West Point, uczcił Kongres Amerykański, nadając mu stopień generała brygady oraz wyrażając wysokie uznanie dla jego zasług.
W lipcu 1784 r. Kościuszko opuścił Amerykę, udając się do Francji, a stamtąd do Polski. W kraju zajął się swym gospodarstwem w Siechnowicach. 12 października 1789 r. król Stanisław August awansował go do stopnia generała majora, 9 stycznia 1790 r. przydzielono go do dywizji wielkopolskiej, a w maju do małopolskiej. Kościuszko pełnił też funkcje dowódcze w dywizji ukraińskiej, dowodzonej przez ks. J. Poniatowskiego. W wojnie 1792 r. odznaczył się w bitwie pod Dubienką, za co otrzymał od króla stopień generała lejtnanta.
Po przystąpieniu Stanisława Augusta do konfederacji targowickiej i wydania rozkazu zaprzestania działań wojennych, Kościuszko podał się do dymisji i w grudniu 1792 r. wyjechał do Lipska, a stamtąd do Paryża w celu uzyskania pomocy od rządu francuskiego dla Polski. Wracając z Francji dowiedział się, że mianowano go naczelnikiem powstania. Przyjął tę nominację i 23 marca 1794 r. w Krakowie złożył przysięgę na wierność narodowi. Jako naczelnik powstania wykazał ogromny talent organizacyjny. Za przykładem Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej wprowadził Kościuszko służbę w milicji, organizowanej z rekrutów nie wcielonych do wojska oraz z uzbrojonej ludności miejskiej. Milicję tę, w razie potrzeby, organizowano w bataliony, które współdziałały z wojskiem regularnym. Naśladując zaś system francuski, organizował Kościuszko pospolite ruszeni, do którego mieli być powołani wszyscy mężczyźni między 28 a 40 rokiem życia.  Stoczył szereg bitew i potyczek, m.in. 4 kwietnia 1794 r. pod Racławicami, 5 czerwca pod Szczekocinami, w obronie Warszawy /7-10.VII, 26-28 VII/. 10 października stoczył bitwę pod Maciejowicami, gdzie wskutek ciężkich ran dostał się do niewoli. Przewieziony do Petersburga, został osadzony w twierdzy Pietropawłowskiej. Car Paweł I uwolnił go 26 listopada 1796 r.
Kościuszko wyjechał do Ameryki, lecz po krótkim pobycie w Filadelfii powrócił do Europy i osiadł w Paryżu. We Francji przyjmowany z honorami, nie przyjął proponowanego mu dowództwa nad Legionami Polskimi. Na emigracji udzielał się politycznie, został członkiem Towarzystwa Republikanów Polskich. W 1801 r. przeniósł się do Berville pod Fantainebleau, później do Szwajcarii /po 1815 r./ i zamieszkał w Solurze, gdzie zmarł 15 października 1817 r.
Wiliam Henry Harrison, późniejszy prezydent Stanów Zjednoczonych, przemawiając w Kongresie, uczcił pamięć Naczelnika Polaków w następujących słowach: „Kościuszko, męczennik wolności już nie żyje (...). Sława jego trwać będzie dopóty, dopóki na ołtarzu wolności jej obrońcy składać będą swe życie w ofierze, imię Kościuszki trwać będzie wśród nas”.
11 kwietnia 1818 r. zwłoki Kościuszki zostały przewiezione do Krakowa i 22 czerwca 1818 r., przy biciu dzwonów i strzałach armatnich złożone w krypcie Św. Leonarda na Wawelu.
 
Ważniejsze daty z życia Tadeusza KOŚCIUSZKI:
1765 – 1769 – Nauka w Korpusie Szkoły Rycerskiej w Warszawie;
1769 – 1774 – Stypendium królewskie we Francji, nauka inżynierii wojskowej;
1776 – 1782 – Walka o niepodległość Stanów Zjednoczonych;
1792 – Udział w wojnie polsko – rosyjskiej;
1794- Naczelnik powstania, dowódca w zwycięskiej bitwie pod Racławicami. Insurekcja Kościuszkowska, klęska i niewola rosyjska;
1796 – Powrót z rosyjskiej niewoli, emigracja (Francja, Szwajcaria);
1817 – Śmierć w Szwajcarii.