1 DZ
Zmiany organizacyjne

 

Najbardziej znaczące przeobrażenia Dywizja przeszła w 1955 roku, kiedy zmieniła nazwę z 1 Warszawskiej Dywizji Piechoty na 1 Warszawską Dywizję Zmechanizowaną. Zmiana ta związana była bezpośrednio z jej przezbrojeniem na nowoczesny sprzęt bojowy. Wszystkie pułki piechoty zostały wówczas przeorganizowane w pułki zmechanizowane, a tym samym z krajobrazu dywizji zniknęły konie, furmanki i konne tabory.

Zapoczątkowane w 1955 roku zmiany były dla 1 Dywizji korzystne, choć wiązały się z przesunięciem części jednostek w północno-wschodni rejon Polski oraz przeformowaniem innych i wprowadzeniem ich do nowej struktury. W końcu 1956 r. rozwiązano 1 Pułk Artylerii w Garwolinie i utworzono 1 Berliński Pułk Artylerii Haubic w Bartoszycach oraz przeniesiono z Warszawy do Legionowa 1 Pułk Zmechanizowany. W 1957r. włączono do składu dywizji 4 Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej z Lidzbarka Warmińskiego oraz 11 Pułk Czołgów i Artylerii ppanc z Giżycka. W 1958r. utworzono 1 Batalion Zaopatrzenia dla potrzeb materiałowego zaopatrzenia dywizji w Legionowie.

Nowa struktura 1 Dywizji zmechanizowanej w 1959r. wyglądała więc następująco:

Dowództwo 1WDZ – Legionowo.

1 Praski Pułk Zmechanizowany – Wesoła.

2 Berliński Pułk Zmechanizowany – Skierniewice.

3 Berliński Pułk Zmechanizowany – Ciechanów.

1 Berliński Pułk Artylerii – Bartoszyce.

11 Pułk Czołgów i Artylerii Przeciwpancernej – Giżycko.

1 Berliński Batalion Saperów – Legionowo.

1 Berliński Batalion Łączności – Legionowo.

4 Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej – Modlin.

1 Berliński Batalion Zaopatrzenia – Legionowo.

5 Dywizjon Artylerii Rakietowej – Giżycko,

14 Batalion Rozpoznawczy, (od 1960r. – 29 Kompania Rozpoznawcza) – Giżycko.

35 Ruchome Warsztaty Naprawy Czołgów – Giżycko.

W kolejnych latach dokonano dalszych zmian organizacyjnych. 4 Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej z Modlina przemianowano na 1 Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej, 29 Kompanię Rozpoznawczą przeformowano w 14 Szkolny Batalion Rozpoznawczy, a 35 RwNCZ w 1 Batalion Remontowy (1967).

W Bartoszycach utworzono 45 Dywizjon Artylerii Rakietowej oraz Baterię Dowodzenia Szefa Artylerii Dywizji. W Modlinie powstała Kompania Dowodzenia Szefa Obrony Przeciwlotniczej, a w Ciechanowie utworzono 111 Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej oraz Kompanię Przeciwchemiczną 1 DZ.

W 1967r. 1 Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej przeformowano w 1 Pułk Artylerii Przeciwlotniczej. Na uwagę zasługuje fakt, że jednostka ta wystawiała od 1964 do 1997r. dywizjon salwowy do oddawania honorowych salutów artyleryjskich z okazji ważnych uroczystości państwowych i wojskowych, odbywających się przed Grobem Nieznanego Żołnierza. 

W latach 1977 – 1978 sformowano w Legionowie 53 Batalion Medyczny, przy którym zorganizowano Szpital Wojskowy (na 50 łóżek) i Poliklinikę.

Po tych wszystkich zmianach na ponad dziesięć lat ukształtowała się następująca struktura 1 Dywizji:

1 Praski Pułk Zmechanizowany – Wesoła.

2 Berliński Pułk Zmechanizowany – Skierniewice.

3 Berliński Pułk Zmechanizowany – Ciechanów.

11 Pułk Czołgów – Giżycko.

1 Berliński Pułk Artylerii – Bartoszyce.

1 Darnicki Pułk Artylerii Przeciwlotniczej – Modlin.

5 Dywizjon Rakiet Taktycznych – Giżycko.

45 dywizjon Artylerii Rakietowej – Giżycko.

1 Berliński Batalion Saperów – Pułtusk.

1 Berliński Batalion Łączności – Legionowo.

1 Berliński Batalion Zaopatrzenia – Legionowo.

1 Batalion Remontowy – Giżycko.

53 Batalion Medyczny – Legionowo.

Kompania Sztabu 1DZ – Legionowo.

Kompania Przeciwchemiczna – Ciechanów.

Bateria Dowodzenia Szefa Artylerii Dywizji – Bartoszyce

Kompania Dowodzenia Szefa OPL Dywizji – Modlin.

29 Batalion Rozpoznawczy – Giżycko.

101 Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej – Ciechanów.

 

W 1989r. zapadła decyzja Ministra Obrony Narodowej o likwidacji 11 Pułku Czołgów i przeniesieniu 2 Pułku Zmechanizowanego ze Skierniewic do Giżycka.

Duże zmiany nastąpiły w latach 1993 – 1994r., kiedy stworzono brygadową strukturę Dywizji i zarazem dokonano kolejnych dyslokacji jednostek. W nowym kształcie organizacyjnym jednostki dywizji otrzymały nowe sztandary i nazwy wyróżniające, a ich dyslokacja przedstawiała się następująco:

Dowództwo 1 Warszawskiej Dywizji Zmechanizowanej – Legionowo;

1 Warszawska Brygada Zmechanizowana – Wesoła;

9 Podlaska Brygada Zmechanizowana – Siedlce;

18 Brygada Zmechanizowana – Białystok;

1 Ciechanowski Pułk Artylerii Mieszanej – Ciechanów;

1 Modliński Pułk Przeciwlotniczy – Modlin;

1 Pułtuski Batalion Saperów – Pułtusk;

1 Legionowski Batalion dowodzenia – Legionowo;

1 Siedlecki Batalion Rozpoznawczy – Siedlce;

1 Batalion Zaopatrzenia – Legionowo;

1 Batalion Medyczny – Legionowo;

15 Rejonowe Warsztaty Techniczne - Łomża

Lata 1999 – 2001 to kolejne zmiany w strukturze dywizji związane z trwającą restrukturyzacją całych Sił Zbrojnych. W skład dywizji włączono 15 Gołdapski Pułk Przeciwlotniczy, lecz rozwiązano: 1 Modliński Pułk Przeciwlotniczy, 1 Pułtuski Batalion Saperów i 9 Podlaska Brygadę Zmechanizowaną. Natomiast 15 Brygadę Zmechanizowaną z Giżycka oraz 14 Pułk Przeciwpancerny z Suwałk, które tylko przez 2 lata były w składzie Dywizji – przekazano w inne podporządkowanie. Także 18 Brygada Zmechanizowana z Białegostoku znalazła się poza dywizją.

W dniu 12 października 2001 roku w 58 rocznicę Bitwy pod Lenino dywizja weszła w podporządkowanie nowo utworzonego 2 Korpusu Zmechanizowanego w Krakowie, a jej potencjał bojowy wzmocniony został 21 Brygadą Strzelców Podhalańskich z Rzeszowa oraz 3 Brygadą Zmechanizowaną z Lublina.

W roku 2007 rozformowano 1 Batalion Medyczny.

Obecna struktura dywizji zapewnia wykonanie zadań taktycznych w różnych warunkach terenowych, meteorologicznych i bojowych. W składzie dywizji oprócz klasycznych pododdziałów pancernych i zmechanizowanych, występują także pododdziały przygotowane do działań w terenie górzystym – fakt ten wyróżnia 1 Dywizję spośród innych Związków Taktycznych. Wysoki stopień zmotoryzowania i nasycenia sprzętem pancernym, artyleryjskim i środkami logistycznymi daje dywizji dużą siłę ognia i wysoką manewrowość.

Na wyposażeniu jednostek dywizji znajdują się obecnie m.in. czołgi T-72 i PT-91, Bojowe Wozy Piechoty i Bojowe Wozy Rozpoznawcze, 122mm samobieżne haubice, wyrzutnie rakiet BM-21, samobieżne wyrzutnie przeciwpancernych pocisków kierowanych oraz rakiety ziemia – powietrze. Dywizja posiada także nowoczesny sprzęt łączności zapewniający tajny i bezpieczny system dowodzenia w warunkach bojowych.

Żołnierze dywizji oprócz szkolenia na poligonach i przykoszarowych placach ćwiczeń biorą także udział w misjach pokojowych poza granicami kraju. Jednym z większym przedsięwzięć tego typu jest pełnienie misji pokojowej KFOR w Kosowie przez ponad 500 żołnierzy 21 Brygady Strzelców Podhalańskich.

W ciągu 60 lat istnienia dywizji zaszły w niej olbrzymie zmiany, ale niezmienne pozostało odwoływanie się do tradycji Kościuszkowskiej i kultywowanie historii 1 Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki - utworzonej w Sielcach nad Oką w maju 1943 r.